We maken het wél leuker: financiering via de Belastingdienst

financiering mkb startup belastingen

(Bron Sprout 13-12-2018: We maken het wel leuker: financiering via de Belastingdienst)

Iedereen is wettelijk verplicht om belasting te betalen, maar je bent niet verplicht een fooi te geven. Ontdek mogelijkheden om financiële ruimte te organiseren voor jouw onderneming via belastingregelingen. Sprout-expert Bert Wams zet opties op een rij.

Nee, een lening, een rekeningcourant krediet of een leaseconstructie heeft de Belastingdienst je niet te bieden. Maar afhankelijk van de fase van je onderneming, het soort investeringen of soort activiteiten zijn er diverse regelingen die financieel voordeel opleveren. Bij starten, innovatie, internationaal ondernemen, bedrijfsoverdracht en zwaar weer.

Starten

Voor startende ondernemers, die onder de inkomstenbelasting (IB) vallen, zijn er de diverse regelingen. Het gaat dan om de rechtsvormen eenmanszaak, vennootschap onder firma, maatschap of commanditaire vennootschap.

Als je minder dan 1225 uur per kalenderjaar aan je onderneming besteed, kan je in aanmerking komen voor de MKB Winstvrijstelling. Dat betekent een vrijstelling van 14% over de winst. Je kan ook de Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek toepassen, zie verderop bij fiscaal gunstig investeren. Als je meer dan 1225 uur per kalenderjaar aan je onderneming besteed zijn er extra aftrekken. Dat zijn 49 weken van gemiddeld 25 uur.

Ondernemersaftrek

Check of je in aanmerking komt voor de ondernemersaftrek. Dit is een bedrag dat je aftrekt van je winst zodat je minder belasting betaalt. De ondernemersaftrek kan uit verschillende onderdelen bestaan. Startersaftrek: een aftrek van een vast bedrag (in 2019: € 2123,-) in drie van de eerste vijf jaar van de onderneming.

Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid: een vast bedrag bij een verlaagd urencriterium van 800 uur. De startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid is € 12.000 als je in de 5 voorafgaande jaren geen gebruik maakte van deze aftrek; € 8.000 als je 1 keer in de 5 voorafgaande jaren gebruikmaakte van deze aftrek; € 4.000 als je 2 keer in de 5 voorafgaande jaren gebruik maakte van deze aftrek. De startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid is maximaal de behaalde winst.

Elk jaar weer, ook na de startperiode van vijf jaar, kan je de volgende toepassen: Zelfstandigenaftrek: jaarlijkse aftrek van vast bedrag (in 2019: € 7280,-) en Meewerkaftrek: aftrek voor onbetaald meewerken door fiscale partner (minimaal 525 uur), een percentage van de winst. 1,25 % van de winst bij 525-875 uur, 2% van de winst bij 875-1225 uur, 3% bij 1225-1750 uur en 4% bij meer dan 1750 uur.

Oudedagreserve

Een deel van de winst mag je jaarlijks apart zetten. Je stelt het belasting betalen hierover uit. Dat kan gunstig zijn, als je later in een lager belastingtarief valt. De toevoeging aan je oudedagsreserve over een kalenderjaar is 9,44 % van de winst met een maximum van € 8.775 (2018). Lees meer over de oudedagsreserve.

Korting op btw (omzetbelasting)

De kleineondernemersregeling (KOR) geldt als je in één jaar minder dan €1.883,- btw moet betalen. Het gaat om het verschil tussen de ontvangen en af te dragen btw. Je krijgt dan belastingvermindering of je betaalt geen btw. Dat bereken je zelf en meld je in je laatste btw-aangifte van het jaar.

Vanaf 1 januari 2020 wordt de KOR misschien aangepast, maakte het kabinet op Prinsjesdag 2018 bekend. Ondernemers met maximaal € 20.000 omzet in Nederland kunnen dan kiezen voor een vrijstelling van de omzetbelasting. De KOR geldt dan ook voor stichtingen, verenigingen en bv’s.

Lagere btw bij handel in tweedehands goederen

Als je in gebruikte goederen handelt, dan mag je mogelijk de margeregeling toepassen. De regeling geldt voor de meeste gebruikte goederen die je zonder btw inkoopt. En voor kunst, antiek of verzamelobjecten. Je rekent de btw niet over je omzet, maar over het verschil tussen de verkoopprijs en de inkoopprijs van de goederen: de winstmarge.

Als je met winst verkoopt, dan is je winstmarge positief en moet je btw betalen. Verkoop je met verlies? Dan heb je een negatieve winstmarge. Je hoeft dan geen btw te betalen, maar je krijgt ook geen btw terug.

BTW terugvragen onbetaalde facturen

Als je een factuur stuurt aan je klanten, moet je de btw daarover direct aangeven en betalen. Betaalt je klant de factuur uiteindelijk niet of gedeeltelijk, dan is je vordering (gedeeltelijk) oninbaar. Dan heb je btw betaald, die je niet ontvangen hebt. Je kunt deze btw dan terugvragen. Lees meer over btw terugvragen van oninbare vorderingen.

Innovatie

Als jij of je medewerkers tijd investeren in research en development, zijn er diverse regelingen waarvoor je in aanmerking kan komen:

WBSO, fiscale regeling voor research en development

De financiële lasten van research en development (R&D) kan je verlagen via de WBSO. WBSO staat voor Wet Bevordering Speur en Ontwikkelingswerk. De regeling verlaagt loonkosten van je R&D-medewerker of levert je als ondernemer zelf extra aftrek op. Ook kosten voor prototypes of onderzoeksapparatuur kunnen eronder vallen. Ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting dan ontvang je een vaste aftrek. Voor startende ondernemers is er extra voordeel.

Het financiële voordeel van de WBSO verloopt via 2 schijven. Ondernemers kunnen in de eerste schijf 32% van hun S&O-(loon)kosten tot en met € 350.000 aftrekken van de loonbelasting. Voor starters geldt hier zelfs 40%. Heb je S&O-(loon)kosten boven de € 350.000, dan geldt de 2e schijf. Deze gaat per 2019 omhoog van 14% naar 16%. Lees meer over WBSO.

Startups

Ben je een startup en heb je een S&O-verklaring (Speur- en Ontwikkelingswerk voor WBSO) ontvangen waarin startersvoordeel is toegekend? Dan kan je misschien gebruik maken van de gebruikelijk loonregeling voor startups. Met de gebruikelijk-loonregeling betaalt je minder loonbelasting. Lees meer over extra fiscaal voordeel voor startups

Innovatiebox

Breng je nieuwe innovatieve producten op de markt op basis van eigen R&D? Dan kun je in bepaalde gevallen gebruik maken van de innovatiebox. De innovatiebox verlaagt de vennootschapsbelasting voor winsten uit innovatieve activiteiten. Vanaf 2018 geldt hiervoor een tarief van 7% in plaats van het maximale tarief van 25%. De Belastingdienst voert de innovatiebox uit.

Wil je gebruik maken van de innovatiebox? Dan heb je een S&O-verklaring (Speur- en Ontwikkelingswerk) nodig en soms een octrooi. Deze regeling is voor vennootschapsbelastingplichtige bedrijven zoals bv’s. Lees meer over hoe de Innovatiebox werkt.

Fiscaal gunstig investeren

Sommige investeringen in bedrijfsmiddelen vallen fiscaal gunstig uit, omdat ze deels aftrekbaar zijn. Let op: de regelingen gelden alleen als je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting of als je bv ondernemer is voor de vennootschapsbelasting.

Internationaal ondernemen

Importeer je producten uit landen buiten de Europese Unie (EU)? Dan is de kans groot dat je bij de douane invoerrechten betaalt. Invoerrechten maken jouw product duurder. Maar er zijn situaties waarbij je minder of zelfs geen invoerrechten betaalt. Bijvoorbeeld als je importeert uit landen waarmee de EU handelsovereenkomsten heeft. Of door opslag in een douane-entrepot. Dit levert jou concurrentievoordeel en een hogere winstmarge op. Lees meer over minder invoerrechten betalen.

Bedrijfsovername

Als je mede-eigenaar bent of werknemer (minimaal 3 jaar werkzaam) dan kan de verkoper van een bedrijf er voor kiezen het bedrijf (eenmanszaak, VOF, CV of maatschap) geruisloos door te schuiven naar jou. Je neemt dan het bedrijf over tegen de fiscale boekwaarde, die vaak lager is dan de werkelijke waarde. De verkoper rekent dan minder af met de Belastingdienst en jij hoeft minder te financieren.

Als je de onderneming verkoopt of beëindigt, moet je alsnog afrekenen over deze meerwaarde. Je neemt dus eigenlijk een belastingclaim in de toekomst over. Houdt hiermee rekening tijdens de onderhandelingen. Lees meer over deze doorschuiffaciliteit.

Verkoop van je bedrijf

Stop je (gedeeltelijk) met je onderneming? Dan komt je mogelijk in aanmerking voor stakingsaftrek van maximaal € 3630,-. Je betaalt dan minder belasting over de stakingswinst (bijvoorbeeld de opbrengst van goodwill). Onder bepaalde voorwaarden kan je stakingswinst onbelast omzetten in een stakingslijfrente. Lees meer over stakingsaftrek en stakingslijfrenteaftrek.

Zwaar weer

Heb je financiële tegenslag en verwacht je een belasting tijdelijk niet te kunnen betalen? Kijk of je met de Belastingdienst afspraken kan maken. Bijvoorbeeld over uitstel van betaling of een betalingsregeling. De Belastingdienst kent een ook een uitstel van betaling bij bijzondere omstandigheden. Je krijgt dan langer uitstel. Je moet kunnen aantonen dat er een bijzondere situatie is waardoor je niet kan betalen. Bijvoorbeeld een brand in je bedrijf.

Kan je het loon van je werknemers niet meer betalen? Of de belastingen en premies? Dan is er misschien sprake van blijvende betalingsonmacht. Meld dit dan bij de Belastingdienst en het UWV om te voorkomen dat je persoonlijk aansprakelijk gesteld wordt.

Stoppen

Als je door financiële tegenslag in zwaar weer komt met je onderneming en moet stoppen, kan je ook de stakingsaftrek toepassen.

Adviseur

Twijfel je of je een regeling mag toepassen? Raadpleeg dan een belastingadviseur.

Lees meer:
10 manieren waarop je bij de overheid kan aankloppen voor financiering
Financiering voor je slimme innovatie dit zijn de opties
Subsidie aanvragen hier moet je op letten

 

 

 

Advertenties

5 financieringsdilemma’s om wakker van te liggen (deel 2)

financiering mkb startup

Lig jij ook wakker van de vraag welke geldbron je (niet) moet aanboren voor de groei van je bedrijf? Voor de broodnodige nachtrust zet ik de voor- en nadelen op een rij. Met tientallen vormen van alternatieve financiering en een veelvoud aan kredietverstrekkers valt er voor jou als ondernemer veel te kiezen. Maar dat zorgt ook voor dilemma’s. Ga je op zoek naar een subsidie of steek je je energie, tijd en je eigen geld liever direct in je onderneming? Klop je bij een bank aan of start je liever een crowdfunding campagne? Is het een goed moment om je bedrijfspand te kopen of blijf je huren? Schakel je een financieringsexpert in of duik je zelf in het onderwerp? Dillema’s, dilemma’s.

Dilemma 1: subsidie aanvragen of niet

“Aha”, denk je, “handig, gratis geld via een subsidie”. Even een mailtje sturen met je cijfers en bankrekeningnummer en kassa. Maar zo makkelijk gaat dat niet.

Voordelen:

  • financiering tegen gunstige voorwaarden zoals lage rente of zelfs als gift

Nadelen:

  • aanvraag kost tijd, moeite en geld als je een subsidieadviseur inschakelt
  • extra administratieve verplichtingen en rompslomp voor aanvraag, beheer en verantwoording van een subsidie of overheidsregeling
  • vaak is het een gedeeltelijke bijdrage aan je project, dan is er dus ook een andere financieringsbron nodig

Tip: Voor veel subsidies is het mogelijk een quick scan te doen. Dit geeft een inschatting van je kansen op een succesvolle aanvraag. Subsidie aanvragen? Hier moet je op letten. Zoek zelf in het overzicht subsidies.

Dilemma 2: crowdfunding of bank

De meeste ondernemers starten en eindigen bij een financiering via een bank. 86% van de ondernemers oriënteren zich bij hun huisbank (Financieringsmonitor juni 2018), 39% ook nog bij een andere bank, 23% op leasing & factoring en 20% kijkt vooral naar eigen middelen. De verdeling van aanvragen ziet er als volgt uit 77% bij huisbank, 32% bij een andere bank, 12% leasing & factoring en 3% crowdfunding.

De voordelen van crowdfunding:

  • Naast geld levert het ook een marketingcampagne op en een netwerk van ambassadeurs

De nadelen:

  • Het kost je extra tijd en geld om een campagne op te zetten en uit te voeren
  • Je moet veel informatie openbaar maken over je bedrijf

Tip: Via het invullen van de crowdfundingscan (8 vragen in één minuut beantwoorden) krijg je een indicatie of crowdfunding bij jou past.

De voordelen van een bank:

  • Vaak een gunstig tarief, afhankelijk van specifieke situatie
  • Bank heeft ook een netwerk om bij aan te sluiten
  • Je hoeft alleen aan de bank informatie te geven over je bedrijf

Nadelen:

  • Alleen geld en geen marketingcampagne
  • Eigen vermogen vereist. Een bank wil dat je minimaal 20% meebrengt, voor risicovolle branches ligt het percentage hoger.

Denk ook na over stapelfinanciering of het mixen van financieringsvormen. Overweeg de combinatie van bank en crowdfunding. Bijvoorbeeld allebei 50% van het te financieren bedrag. Met een succesvolle crowdfunding campagne kan je laten zien dat investeerders vertrouwen in je plannen hebben. Dat maakt het voor een bank laagdrempeliger ook mee te doen. Het risico voor de financiers wordt zo gespreid.

Inspiratie crowdfunding: dit zijn de 10 grootste crowdfunding knallers van 2018 tot nu toe

Naast banken ook veel andere financieringsvormen als investeerder: de 20 grootste investeringen van dit jaar tot nu toe

Dilemma 3: Een bedrijfspand kopen of huren

Als je net bent gestart en nog geen track record hebt, geeft huren flexibiliteit. Mogelijk heb je ook nog niet genoeg eigen geld om een zakelijke hypotheek te krijgen. Als je langer aan het ondernemen bent, zijn er meer mogelijkheden.

Voordelen kopen:

  • Mogelijke vermogensopbouw op lange termijn door waardestijging (ook door investeringen)
  • Je bent de baas over het pand en bepaalt hoe het eruit ziet. Je bent niet afhankelijk van voorwaarden van een verhuurder.

Nadelen:

  • Kosten voor financiering en onderhoud
  • Minder flexibel, je zit aan de locatie en ruimte vast voor langere termijn. Huur opzeggen gaat vaak sneller dan het verkopen van een bedrijfspand. De ruimte moet passen bij je (groei)plannen.

Tip: Maak een lange termijn financiële planning op basis van je strategie. Gebruik tools om wat langer vooruit te kijken zoals het business model canvas of scenarioplanning: 5 tools waarmee je vooruitkijkt

Bedrijfspand huren: 8 tips voor de beste huurdeal van je bedrijfspand

Bedrijfspand kopen: bedrijfspand kopen de markt bloeit weer maar er zijn risicos

Dilemma 4: overnemen of zelf groeien

Een bedrijf overnemen kan voordelen hebben ten opzichte van het zelf laten groeien van je onderneming.

De voordelen van een bedrijfsovername:

  • snel extra omzet (en winst)
  • een extra klantenbestand
  • extra personeelscapaciteit

De nadelen:

  • extra financiering nodig
  • personeel en cultuur moeten passen binnen jouw strategie
  • overnametraject kost tijd
  • extra advieskosten inzake overname

De voordelen van zelf groeien:

  • zelf meer regie, ook over tempo

De nadelen:

  • gaat mogelijk langzamer dan bij een overname

Tip: maak gebruik van groeiprogramma’s en coaches om je groei te versnellen. Check deze lijst met coaching voor startups of deze groeiprogramma’s op weg naar 1 miljoen omzet. Ben je een scaleup met minimaal 1 miljoen omzet? Kijk dan eens bij NLGroeit.

Bedrijfsovername: Zo maakten de oprichters van hippo een succes van de overname van hun bedrijf

Groei: vier groeitips die ondernemers zelf gehad zouden willen hebben

Dilemma 5: een financieringsadviseur inschakelen of niet

Je hebt zelf lopen puzzelen, maar je komt geen stap verder met het ophalen van financiering. Je overweegt om een specialist in te huren, maar twijfelt nog.

Voordelen:

  • een expert kent de weg naar financieringsvormen, die jij niet kent of kan vinden, en heeft netwerk in de wereld van financiering
  • snel duidelijkheid over kansen
  • kost jou minder tijd, zodat je kan focussen op ondernemen
  • kan een goed tarief uitonderhandelen, omdat hij voor meerdere ondernemers aanvragen verzorgt

Nadelen:

  • advieskosten
  • je eigen kennisontwikkeling over financiering en financiën groeit minder hard

Tip: vraag verschillende offertes op en vraag door op het succesrecord van adviseurs in vergelijkbare cases. Informeer ook bij ondernemers die ervaring hebben met de adviseur.

Verder lezen:
5 financieringsdilemmas om wakker van te liggen deel 1
Groeien door een bedrijfsovername dit zijn je financiering opties
Waar letten financiers op: de voorbereiding van je financieringsaanvraag

9 redenen voor afwijzing van je financieringsaanvraag

financiering mkb startup scaleup

Een afwijzing ontvangen is niet leuk. Hoe zorg je ervoor dat het liefde op het eerste gezicht is tussen jou en je financier? Verover jouw financieringsValentijn doordat je vooraf rekening houdt met afwijzingsredenen.

Zie je het al voor je? Je hebt veel tijd en energie gestoken in cijfers, een businessplan, je pitch geoefend, je suf genetwerkt en hoofdpijn gekregen van de feedback op je strategie. En dan wordt je financieringsaanvraag toch afgewezen. Dat laat je niet gebeuren. Maak van afwijzingsredenen succesfactoren.

Redenen afwijzing

Veel voorkomende redenen voor afwijzing zijn:

  • risico te hoog voor financier (56%)
  • onvoldoende solvabiliteit (9%)
  • te weinig onderpand of zekerheden (9%)
  • onvoldoende interesse (6%)
  • overig (20%).

Bron: Financieringsmonitor, het halfjaarlijkse onderzoek naar mkb financiering door Panteia voor het Ministerie van Economische zaken en Klimaat.

1 Te groot risico

In een SWOT-analyse breng je je sterke punten en zwakke punten, kansen en bedreigingen in kaart. En geef je aan hoe je ermee omgaat. Enkele voorbeelden van externe risico’s: teveel afhankelijk van één leverancier, één grote klant of andere zakenpartner, extreme onzekerheid over ontwikkelingen in de sector, veranderende wet- en regelgeving, concurrentie en valutarisico’s. Interne risico’s zijn bijvoorbeeld het vernieuwende karakter van je product of dienst of kwaliteiten team, zie ook verderop.

2 Solvabiliteit onvoldoende

De solvabiliteit is de verhouding van je eigen vermogen ten opzichte van het totaal benodigde vermogen. Dit geeft aan of je onderneming schulden op lange termijn kan voldoen. Je berekent je solvabiliteit als volgt: (eigen vermogen / totaal vermogen) x 100% = solvabiliteit. Een bank verwacht dat je als ondernemer ook eigen vermogen inbrengt, meestal minimaal 20%. In sommige, in de ogen van een financier meer risicovolle, branches zoals horeca, is dit hoger. Bedrijven die meededen aan de Financieringsmonitor hadden een gemiddelde solvabiliteit van 35%. Binnen MKB hebben microbedrijven tot 10 werknemers de laagste solvabiliteit, gemiddeld 30%.

3 Onvoldoende onderpand of zekerheden

Een zekerheid is een onderpand in de vorm van geld, goederen of rechten. Een financier kan dit opeisen als je niet aan je betalingsverplichtingen voldoet. Dit kunnen persoonlijke zekerheden zijn zoals hoofdelijke aansprakelijkheid, borgstelling via een persoon of de overheid via de Borgstelling MKB Kredieten, garantie via een persoon of pandstelling van de (over)waarde van je woning. Denk bij zakelijke zekerheden aan hypotheekrecht: je verpandt je bedrijfspand. Of je verpand inventaris zoals transportmiddelen en machines, debiteuren of voorraad. Een financier kent een waarde toe aan de zekerheden. Hoe onzekerder de toekomstige waarde (opbrengst) voor een financier, hoe lager het percentage. Je kan je voorstellen dat een bank of andere financier meer kan met een courant bedrijfsmiddel als een bedrijfsauto of laptop dan met een lastig te verkopen incourante voorraad van je innovatieve paperclips.

4 Onvoldoende interesse

Geen interesse bij een financier lijkt me een in veel gevallen te voorkomen afwijzingsreden. Zorg dat je financieringsaanvraag en investeringsbehoefte aansluiten bij de juiste financieringsvorm. Een hulpmiddel hierbij is de Gouden Balansregel. Daarbij stem je de financieringsvorm zoveel mogelijk af op de looptijd van de activa, de bezittingen van de onderneming. Vaste activa zoals inventaris  financier je vooral met eigen vermogen of lang vreemd vermogen. Vlottende activa zoals vooraad met kort vreemd vermogen. Klop voor een kortlopende financiering aan bij een financier die dat biedt. Dus voor werkkapitaal kijk je naar factoring en debiteurenbeheer, fintech financiers of een rekening courant krediet. Voor langer lopende investeringen in bedrijfsmiddelen oriënteer je je op leasing of een banklening. Gaat het om risicovolle investeringen in een innovatief concept? Check dan overheidsregelingen en business angels.

5 Kwaliteiten persoon en team

De financier heeft onvoldoende vertrouwen in de capaciteiten van jou en je team. Je hebt (te) weinig ervaring als ondernemer of in de branche. Of je team mist vaardigheden en kennis. Als je daar van tevoren over nadenkt en aangeeft hoe je het oplost, maakt dat je positie krachtiger. Bijvoorbeeld met een adviseur of mentor in je netwerk die wel over bepaalde kwaliteiten beschikt. Of via een training of opleiding.

6 Product of dienst niet overtuigend genoeg

De beschrijving van de marktkansen op basis van marktonderzoek en de behoeften van potentiële klanten wekken te weinig vertrouwen. Je product of de dienst is onvoldoende gevalideerd in de markt. En men mist planning van gerealiseerde en toekomstige mijlpalen. Is je businessmodel toekomstbestendig voor de lange termijn? Leg je concept voor aan een zeer kritisch publiek met het verzoek om er met gestrekt been in te gaan en het met geslepen messen te beoordelen.

7 Cijfers en data niet compleet of overtuigend genoeg

De compleetheid kan je vooraf checken: vraag de financier welke data, begrotingen en cijfers hij wil en lever die. Een financier overtuig je door je cijfers goed en uitgebreid te onderbouwen. Dat is maatwerk. De onderbouwing geldt voor elke begroting in je financieel plan. Je investeringsbegroting onderbouw je bijvoorbeeld zoveel mogelijk met bedragen gebaseerd op offertes of prijsopgaven. Als je historische cijfers gebruikt, moet je je omzetprognoses voor groei realistisch onderbouwen in je exploitatiebegroting. Welke investeringen gaan op welke manier en in welke mate bijdragen aan de groei? Ga je bijvoorbeeld extra personeel aannemen, hoeveel extra omzet levert dat dan op?

Als je nog weinig historische cijfers hebt, moet je de prognoses ook onderbouwen door te vertellen hoe je groei gaat realiseren. Hoe concreter de link tussen investering en omzet, des te steviger de onderbouwing. In welke ‘drivers’ ga je investeren en wat is hun effect? Uit je cijfers moet blijken dat je aan je verplichtingen richting financier kunt voldoen, dus in staat zijn rente en aflossing te betalen.

8 Verkeerde benadering van investeerders

Hoe benader jij potentiële investeerders? Jij denkt misschien dat je uniek bent (en dat ben je ook), maar veel investeerders krijgen honderden aanvragen per jaar en investeren hooguit in enkele bedrijven. Zij willen net als jij hun tijd en geld efficiënt en effectief inzetten. Als je investeerders benadert, maak dan een goede afweging tussen de verschillende soorten investeerders en financieringsvormen zoals business angels, venture capital fondsen en crowdfunding.

Verschillende financiers stellen verschillende de eisen aan de benodigde informatie. Een fintechbedrijf (zie voor opties: alternatieve financiering via fintech) wil online cijfers ontvangen. Een business angel is geïnteresseerd in de persoonlijke profielen van jou en je team.

Houdt rekening met de doorlooptijd van een investeringsproces. Een fintech financier geeft binnen 24 uur uitslag. Een crowdfunding campagne voorbereiden kan je een paar maanden kosten. Het traject met een business angel duurt zo maar 6 tot 12 maanden vanaf de start van je zoektocht tot het ondertekenen van contracten.

9 Aanvraag niet compleet

Als je de informatie compleet hebt, voordat je je aanvraag indient, kan een financier de aanvraag inhoudelijk beoordelen. Zonde als het door een ‘vormfout’ stopt. Als je wacht op informatie, meldt dat aan je financier. En stem af of hij alvast de eerste batch documenten wil ontvangen.

Verder lezen op Sprout.nl over financiering (daar staan bovenstaande en andere blogs):

Waar letten financiers op bij de voorbereiding van je financieringsaanvraag

Financiering blijft een probleem selecteer de juiste financieringsvorm

Er is extreem veel alternatieve financiering beschikbaar kijk maar

Verover de wereld, financiering voor internationale groei

financiering mkb staqrtup scaleup

Verover de wereld, financiering voor internationale groei

Je hebt je zaken in Nederland goed voor elkaar, je onderneming groeit, maar je wilt meer. Je krijgt al wat klanten uit het buitenland, maar dat is beperkt. Je wil internationaal opschalen en je ziet een uitdaging in de Brexit, de handelsoorlog tussen de VS en China of de valutacrisis van de Turkse Lira. Maar daarvoor heb je wel extra geld nodig. Waar kan je terecht?

Waar liggen kansen?

Je wilt weten welke exportlanden voor jou het meest interessant zijn. Misschien heb je zelf al onderzoek gedaan en de eerste contacten gelegd. Nog niet? De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft een wereldwijd landenoverzicht met info over handelswetgeving, sectoren en  handelscijfers. Van Afghanistan tot Zimbabwe en van Albanië tot Zuid-Korea. Je kan natuurlijk ook eerst dichtbij in België, Duitsland of Engeland beginnen. Inspiratie voor internationaal ondernemen vind je ook bij KVK. De KVK Export Nieuwe Markten Tool  geeft inzicht in welke factoren jouw succes bepalen. Ben je al een stap verder en wil je direct matchen met kennis, contacten en sectoren over de grens? Dat kan via het KVK International Business Platform en via het Enterprise Europe Network.

Financiers voor groei

Als je je bedrijf (internationaal) wil laten groeien, kan je terecht bij veel financiers. Denk onder meer aan banken, business angels, participatiemaatschappijen, regionale ontwikkelingsmaatschappijen, crowdfunding, leasing en strategische partners. Zo financierde reclamebureau Media monks hun internationale groei via een investeringsmaatschappij. Platform Story Terrace haalde met equity crowdfunding geld op om naast Londen ook in de Verenigde Staten voet aan de grond te krijgen. Kledingmarktplaats United Wardrobe kreeg een Seedinvestering van 1 miljoen van investeerder Peak Capital en wil nu Frankrijk te veroveren.

Kansen met overheidsregelingen

Maar er zijn ook speciale financieringsregelingen vanuit de overheid gericht op het financieren van export en het internationaal uitrollen van je activiteiten. Drie voorbeelden van ambitieuze ondernemers die daar gebruik van maken.

Duurzame honing uit Tanzania

Jasmijn Bleijerveld richtte haar honingbedrijf Jasmine Bee op vanuit sterke persoonlijke drijfveren. Ze begon met kleinschalige productie en lokale verkoop in Tanzania. Zij exporteert binnenkort met hulp van het Dutch Good Growth Fund (DGGF) bulkcontainers met tonnen duurzame honing naar Europa.

Productielocatie in China

Pelican Worldwide produceert en verkoopt wereldwijd afsluitkleppen voor tankcontainers. Voor de verplaatsing en uitbreiding van de productielocatie in China ontving men een lening van het Dutch Trade and Investment Fund (DTIF).

Heftrucks naar Cuba

Womy Equipment rental B.V. kreeg een DTIF-lening van € 5 miljoen aangevuld met een lening van een private financier. Womy is actief in de internationale bouwsector en verhuurt onder andere hijskranen en heftrucks. Het bedrijf investeert in de aankoop van Nederlandse kranen en heftrucks voor de ontwikkeling van een industrieterrein in Cuba. Daarmee draagt het bij aan de opbouw van het land.

Starten op buitenlandse markten

Voor ondernemers die starten op buitenlandse markten zijn er diverse regelingen. Met Starters International Business krijg je een voucher voor coaching, deelname aan handelsmissies en beursinzendingen of het inhuren van een deskundige. Met de subsidieregeling DHI (demonstratieprojecten, haalbaarheids- en investeringsvoorbereidingsstudies) kan je voorbereidende studies en projecten doen. Het Oranje Handelsmissiefonds zoekt onderscheidende ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf met een exportdroom. Bij deze wedstrijd maakt het niet uit of je al in het buitenland actief bent of juist een nieuwe markt wilt betreden.

Leningen, garanties en exportfinanciering

Als je al een stap verder bent, zijn de volgende regelingen interessant. Het Dutch Trade and Investment Fund, DTIF, biedt financiering voor ondernemers die willen investeren in of exporteren naar buitenlandse markten. Als je specifiek wil investeren in opkomende markten en ontwikkelingslanden biedt het Dutch Good Growth Fund, DGGF, financiering. De investeringen of export moet(en) dan bijdragen aan de ontwikkeling van het land. DTIF en DGGF bieden een quick scan om na te gaan of je plannen bij de regeling passen. Een RVO-adviseur schat op basis hiervan je kansen in op een succesvolle aanvraag.

Opkomende markten en ontwikkelingslanden

Voor Nederlandse bedrijven liggen er kansen in opkomende markten en ontwikkelingslanden. Tegelijkertijd zijn internationale activiteiten door ondernemers, overheden en kennisinstellingen nuttig voor deze landen. Zij krijgen betere producten, werkgelegenheid en nieuwe technologie. Dit draagt bij aan verdere ontwikkeling en bijvoorbeeld bescherming van milieu en klimaat. Onderstaande regelingen spelen hier op in.

Subsidie SDG Partnerschapfaciliteit (SDGP)

De SDG Partnerschapsfaciliteit subsidie stimuleert publiek-private samenwerking tussen overheid, bedrijven, ngo’s en/of kennisinstellingen. Je project moet een bijdrage leveren aan duurzame ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals) in ontwikkelingslanden.

Energising Development (EnDev)

Het Energising Development Partnership Programma, Endev, ondersteunt de ontwikkeling van energievoorzieningen in ontwikkelingslanden. Hiermee wil EnDev mensen in ontwikkelingslanden blijvend toegang bieden tot deze voorzieningen. EnDEv werkt met result based financing.

Ontwikkelingsrelevante infrastructuurprojecten (DRIVE)

Met Drive ondersteunt men je investeringen in infrastructurele projecten in lage-inkomens en middeninkomenslanden. De projecten stimuleren een goed ondernemingsklimaat en de ontwikkeling van de private sector. Wereldwijd is er grote behoefte aan financiering voor infrastructuurprojecten, zeker in lage- en middeninkomenslanden. Je kan een DRIVE-subsidie combineren met een financiering door een bank. Als het nodig is voor het slagen van een project, kan DRIVE ook garanties en leningen inzetten.

Fonds Life Sciences & Health for Development (LS&H4D)

Deze subsidie stimuleert publiek-private samenwerking in de life sciences-sector. Lsh4d heeft als doel structurele armoedebestrijding door het verhogen van de gezondheidsstatus van bevolkingsgroepen in ontwikkelingslanden.

Internationaal innoveren

Met de volgende regelingen financier je je internationale samenwerking voor innovatie.

Europa

Horizon 2020 is een subsidie voor kennisinstellingen, onderzoekers en bedrijven voor onderzoek en innovatie. Het Europese innovatieprogramma Eureka biedt financiële ondersteuning aan bedrijven die internationale markgerichte R&D uitvoeren. Eurostars is een Europese subsidie voor mkb-ondernemers voor het ontwikkelen van marktgerichte, nieuwe technologieën. Joint Technology Initiatives, JTI, biedt financiering voor samenwerkingsvormen van publieke en private partijen die een grensoverschrijdend onderzoeksprogramma uitvoeren in Europa.

Milieu

Wil je de innovatiekracht van Europa met je project versterken en draagt je bij aan een beter milieu? Interreg biedt je als ondernemer, onderzoeker en overheid de mogelijkheid om internationaal samen te werken in duurzame projecten. Life is een subsidie voor ondernemers, overheden en ngo’s voor de ontwikkeling en uitvoering van Europees natuur- en milieubeleid.

Buiten Europa

Ben je actief buiten Europa? Globalstars is een subsidie voor Nederlandse bedrijven en onderzoeksorganisaties om marktgerichte R&D uit te voeren met partners uit innovatieve economieën buiten Europa.

Je andere geldzaken regelen

Werkkapitaal organiseren

Met debiteurenfinanciering, inkoopfinanciering en ketenfinanciering kan je sneller over werkkapitaal beschikken en je financiële armslag vergroten. Zo wek je ook het vertrouwen bij je handelspartners en bij financiers. Fintechbedrijven zoals bijvoorbeeld Ebury bieden speciaal werkkapitaal voor internationaal zaken doen tot 1 miljoen euro. Banken bieden ook werkkapitaal en international lease.

Betalen

Als je in het buitenland zakendoet, wil je ook zeker weten dat je betaald wordt. Vertrouwen, lokale gewoontes en overheidsmaatregelen zijn van invloed op de keuze van de betalingsvorm. Om meer zekerheid over je betaling bij leveren op rekening, kan je een kredietverzekering afsluiten.

Valutarisico’s

Als je zakendoet met landen buiten de eurozone, loopt je de kans op valutarisico. De waarde van de vreemde valuta kan schommelen ten opzichte van de euro. Schat daarom vooraf het valutarisico binnen je onderneming in.

Voorkom dubbele belasting

Houd rekening met andere fiscale wetgeving in het buitenland. Om te voorkomen dat je dubbele belasting moet betalen, heeft Nederland met alle EU-lidstaten en andere landen belastingverdragen gesloten.

 

 

Financiering voor je slimme innovatie, dit zijn de opties

financiering innovatie startup

Financiering voor je slimme innovatie, dit zijn de opties

Je hebt een briljant vernieuwend idee voor een product of dienst. Je wil de nieuwe Elon Musk (Tesla), Peter Thiel (Paypal), Jeff Bezos (Amazon) of Larry Page (Google) worden. Of de Nederlandse equivalent Pieter van der Does (Adyen). Je zoekt geld om je ambitie met je innovatie te realiseren. Een relatief klein bedrag kan je misschien wel zelf financieren. Meer geld nodig? Subsidies en overheidsregelingen bieden kansen. Of je kan aankloppen bij investeringsfondsen, business angels of een Initial Coin Offering (ICO) starten. Sproutexpert Bert Wams zet opties op een rij.

Tweede plaats op het wereldpodium

Nederland staat op de 2e plaats in de lijst met 126 landen in de Global Innovation Index van 2017. Dus we zijn goed bezig. Maar om problemen op te lossen en te groeien moet je blijven innoveren. Daarvoor is naast creativiteit geld nodig. Waar haal je dat vandaan?

Kleine bedragen zelf financieren

Gaat het om een relatief klein bedrag voor een stapsgewijze innovatie? Dan kan je op zoek  naar financiering uit je eigen bedrijf. Voordeel is dat de verwervingskosten relatief laag zijn. Nadeel is dat je ongemerkt soms veel geld investeert. Of dat je minder kritisch kijkt naar het rendement.

Fiscale regelingen en subsidies

Andere mogelijkheid vormen fiscale regelingen en subsidies. Kennis van regelingen en tijd om je aanvraag goed voor te bereiden spelen daarbij een rol. Je kan natuurlijk ook een adviseur inschakelen, die dat voor je regelt. Op ondernemersplein.nl staat een overzicht met subsidies, meer dan alleen innovatie.

Externe financiering

Bij externe financiering kan je denken aan investeringsfondsen, regionale ontwikkelingsmaatschappijen of business angels. Dit is interessant wanneer het om grotere bedragen gaat. Aandachtspunten daarbij zijn specifieke voorwaarden en hoge rendementseisen.

Per fase van je innovatie vind je hieronder een aantal mogelijkheden.

Idee

De eerste fase in een innovatietraject is ideevorming. Je brainstormt, onderzoekt en werkt uit. Samen met  onderwijsinstellingen en onderzoeksinstituten kom je verder. Hier vind je inspiratie en informatie voor je innovatie. Kijk voor regionale initiatieven zoals kennisvouchers of incubatorprogramma’s bij valorisatieprogramma’s of bij regionale ontwikkelingsmaatschappijen. TNO geeft 1 dag gratis technologie-advies. De Kamer van Koophandel kan je hiervoor in contact te brengen met adviseurs van TNO. Of maak gebruik van de Centers of Expertise op hogescholen en universiteiten. Laat je inspireren door onderzoeken van kennisinstellingen, gebruik de faciliteiten voor je eerste testen of schakel een student in voor een oriënterend onderzoek. Als mkb’er kan je ook via RVO.nl een oriënterend octrooionderzoek doen. Zo krijg je ideeën over mogelijke oplossingen voor je innovatievraag. Met een MIT kennisvoucher kan je je innovatievraag laten beantwoorden door een kennisinstelling. Om een innovatief idee tot de start van de productontwikkeling te brengen, is er de vroegefasefinanciering (VFF). Zo kan je bijvoorbeeld commerciële concepten creëren en verifiëren, de geschikte markt identificeren en de juiste licenties ontwikkelen.

Productontwikkeling

Je hebt je idee uitgewerkt en staat enthousiast in de startblokken om een prototype van je product te ontwikkelen. In de fase van productontwikkeling zijn er diverse mogelijkheden via fiscale voordelen, subsidies en het innovatiekrediet. Een belangrijke fiscale regeling om innovatieonderzoek door ondernemers te stimuleren is de innovatiebox. Voor loonkosten van je research- en development project is er de fiscale regeling van de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk, WBSO. Voor de ontwikkeling van nieuwe producten, processen of diensten is het innovatiekrediet.
Als je internationaal gaat innoveren en een groot innovatieproject hebt, zijn er verschillende Europese regelingen zoals Eurostars, Horizon 2020 en INTERREG. Je kan ook bij je branchevereniging navragen of er voor jouw branche specifieke regelingen en mogelijkheden zijn.

Procesinnovatie

Voor financiering van productiemiddelen kan je soms subsidies inzetten. Fiscaal voordeel voor bedrijven, die investeren in energiezuinige technieken en duurzame energie, biedt de MIA regeling. Ondernemers die investeren in milieuvriendelijke technieken krijgen fiscaal voordeel via de VAMIL regeling. De Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek gebruik je als je in een boekjaar minimaal € 2300,- investeert en per bedrijfsmiddel minimaal € 450,-. De Energie-investeringsaftrek (EIA) geldt als je energiebesparende bedrijfsmiddelen koopt.

De markt veroveren

Je prototype werkt goed. Je hebt de productie georganiseerd en een marketingplan. Er is een launching customer. Om de volgende stappen te zetten en het proces te versnellen kan je nog wat geld gebruiken. Helaas zijn er voor het vermarkten geen algemene subsidies. Er zijn wel specifieke regelingen om bijvoorbeeld internationalisering te stimuleren zoals coaching Starters International Business en kennisvouchers voor juridisch en fiscaal advies. Als je aan innovatieve productontwikkeling doet of een nieuw product introduceert voor ontwikkelingslanden financiert  Dutch Good Growth Fund voor start-ups een deel van je plannen. Ook biedt de overheid garantieregelingen zoals bijvoorbeeld Seedfondsen, waardoor een financier minder risico loopt.

Financieringsvormen

In de praktijk verwacht een financier vaak dat je ook eigen middelen investeert. Heb je al een of meer financiers? Betrek ze bij je innovatieplannen. De kans bestaat dat zij niet of niet alleen je nieuwe plannen willen financieren. Je hebt dan een financier nodig die meer risico wil nemen. De volgende financieringsvormen bieden dan kansen: business angels, participatiemaatschappijen, regionale ontwikkelingsmaatschappijen, crowdfunding, leasing bij een investering in bedrijfsmiddelen, een seedfonds en strategische partners. Banken zijn ook een optie, maar vaak niet als enige financier. Banken hebben ook fondsen specifiek gericht op innovatie zoals het Innovatie Fonds Rabobank, het Digital impact fund van ABNAMRO en ING-Ventures voor fintech.

De 20 grootste investeringen in 2018

De 20 grootste investeringen in de 1e helft van 2018 maakten onder meer gebruik van investeringsfondsen, regionale ontwikkelingsmaatschappijen, business angels en banken. Ook ICO, Initial Coin Offering, kort gezegd een combinatie van crowdfunding en een nieuwe cryptomunt of token, is in opkomst.

Nieuw loket voor risicokapitaal in 2019: Invest-NL

Ondernemers, startups en scale-ups kunnen straks bij een nieuw loket terecht voor risicokapitaal voor grotere bedragen. Invest-NL brengt financieringsinstrumenten bij elkaar en heeft straks 2,5 miljard euro beschikbaar. Denk aan thema’s als energie, verduurzaming, mobiliteit, voedsel en digitalisering van de industrie. Ook maatschappelijke terreinen als zorg, veiligheid en onderwijs bedient men. Invest-NL opent naar verwachting medio 2019 haar deuren.

Verder lezen

Financiering ophalen voor nieuwe energie zo doe je dat

Zorginnovaties hier vind je financiering om de valley of death te overbruggen

10 manieren waarop je bij de overheid kan aankloppen voor financiering voor je startup of scaleup

 

Financiering voor je slimme innovatie, dit zijn de opties

financiering innovatie startup

Leestip mijn nieuwe Sproutblog: Financiering voor je slimme innovatie, dit zijn de opties

5 financieringsdilemma’s om wakker van te liggen tijdens je vakantie

financiering mkb startup dilemma

Er valt veel te kiezen als je bezig bent met de financiering van je onderneming. Voor de broodnodige nachtrust staan hier de voor- en nadelen van een aantal dilemma’s op een rij.

Dilemma 1: eigen spaargeld investeren of lenen

Je hebt spaargeld dat je zou kunnen investeren in je onderneming. Je twijfelt òf en hoeveel je zal investeren.

Voordelen

  • minder of geen rentekosten;
  • minder of helemaal niet afhankelijk van een financier;
  • je komt sneller in aanmerking voor externe financiering van bijvoorbeeld een bank. Een bank eist meestal een eigen inbreng van minimaal 30% van de totale investering.

Nadelen

  • geen frisse, kritische blik van een financieel expert op je onderneming;
  • eigen spaargeld is niet altijd genoeg;
  • je privé en (zakelijke) buffer wordt kleiner.

Succesfactoren: hoeveel kan je missen, hoeveel moet je per se investeren om een financier over de streep te trekken en wat kost het aan rente.

Dilemma 2: geld lenen van je familie en vrienden of niet

Voor veel ondernemers is financiering dichtbij huis te vinden. Voor veel startende ondernemers is het zelfs een van de meest gebruikte vormen naast een microkrediet of banklening.

Voordelen

  • vaak snel, relatief goedkoop en onder gunstige voorwaarden te regelen;
  • familie en vrienden zijn minder streng bij achterstanden in aflossen.

Nadelen

  • familie en vrienden kijken niet altijd professioneel en objectief kritisch naar je plannen;
  • als de plannen niet het gewenste resultaat opleveren, kan terugbetalen mislukken en staat de relatie onder druk;
  • een lening van familie en vrienden is achtergesteld ten opzichte van andere financiers. Zij krijgen pas hun geld terug nadat de bank of andere financiers zijn betaald.

Succesfactoren: realistische verwachtingen hebben, heldere afspraken maken en worst case scenario’s transparant bespreken.

Lees meer: familie en vrienden als investeerders

Dilemma 3: bootstrappen en op een houtje bijtend langzaam vooruit of investeren en snel groeien

Bootstrapping is investeringen doen zonder externe financiering te gebruiken door zakelijke kosten en persoonlijke uitgaven te beperken. Aan de ene kant is het een strategie om maximaal voordeel te halen uit beschikbare bronnen. Aan de andere kant is het een verzameling van methoden om kosten te besparen.

Voordelen

  • je voorkomt hoge schulden en beperkt je rentekosten;
  • je behoudt zeggenschap over je onderneming en aandelen;
  • het kan je kredietwaardigheid vergroten omdat je zonder schulden je onderneming ontwikkelt.

Nadelen

  • langdurige bootstrapping zorgt dat je geen grote investeringen kan doen, waardoor je niet of te laat reageert op kansen;
  • lang bootstrappen maakt het lastiger om weerbaar te zijn in tegenspoed of bij onvoorziene omstandigheden. Veel bootstrappingsmiddelen kan je maar een paar keer of tot een bepaalde tijd in zetten;
  • je moet met je onderneming snelheid kunnen maken. Bijvoorbeeld om een kans te pakken of bedreiging te verhelpen. Dit bereik je alleen met investeringen of verhoging van de kosten. Bijvoorbeeld voor inzet van extra personeel.

Succesfactor: op tijd beslissen om bootstrapping te stoppen en extern financiering te regelen om groei te versnellen.

Lees meer: bootstrapping wat is dat en checklist met methoden

Dilemma 4: je aandelen en zeggenschap behouden of samenwerken met een business angel

Business angels investeren vanaf 50.000,- euro, meestal in ruil voor aandelen. Je behoudt zelf natuurlijk een meerderheid, maar je bent niet meer de enige met zeggenschap. In groepen investeren business angels grotere bedragen tot 750.000 en hoger.

Voordelen

  • niet alleen geld, maar ook kennis, ondernemerservaring en een netwerk;
  • je hebt een coach/klankbord.

Nadelen

  • je levert zeggenschap in over je bedrijf;
  • je profiteert uiteindelijk financieel minder van het groeiresultaat.

Succesfactoren: goede persoonlijke en zakelijke klik hebben, heldere afspraken maken en regelmatig overleg organiseren.

Lees meer: business angels

Dilemma 5: in één keer alles met een groot bedrag ophalen of in fasen.

Als het gaat om een innovatie of groeiproces in fasen kan je per fase een bedrag ophalen. Bij start of overnemen van een bestaand bedrijf heb je vaak in één keer een groot bedrag nodig.

Voordelen

  • je hoeft maar één keer een financieringstraject te doorlopen. Dat scheelt tijd en administratieve rompslomp.

Nadelen

  • de wereld verandert dagelijks en steeds sneller. En daarmee ook je plannen en je onderneming. Flexibel omspringen met je financieringsbehoefte kan dan handig zijn. Alles of niets is dan aan de starre kant;
  • je kan maar één keer voorwaarden uitonderhandelen en afspraken maken, waaraan je dan lang vastzit. Als je verschillende fasen financiert, kan je steeds onderhandelen. Zo kan je de voorwaarden verbeteren, die bij die specifieke fase passen, als je meer resultaat hebt geboekt.

Succesfactor: richt je bedrijf flexibel in, zodat je je (financierings)structuur kan aanpassen aan je behoefte, groei en de fase waarin je onderneming zit.

Lees meer: financier je innovatie: 2 routes

Meer informatie:

Alles over financiering en geldzaken

5 financieringsdilemma’s om wakker van te liggen tijdens je vakantie

financiering startup mkb dilemma

 

Lig jij ook wakker van de vraag welke geldbron je (niet) moet aanboren
voor de groei van je bedrijf? Voor de broodnodige nachtrust zet ik de
voor- en nadelen op een rij. Er valt veel te kiezen met tientallen vormen
van alternatieve financiering. Maar dat zorgt ook voor dilemma’s.
Je spaargeld investeren of niet. Je familie of vrienden laten investeren
of niet. Is het echt handig om je risico’s door je schoonouders te laten
financieren? Een business angel wil zeggenschap in je onderneming.
Wil je echt twee of zelfs meer kapiteins op één schip?
Dilemma’s, dilemma’s. Lees mijn nieuwe blog op Sprout.nl

Financiering ophalen voor nieuwe energie, zo doe je dat

financiering energie

Leestip mijn nieuwe Sproutblog:

Financiering ophalen voor nieuwe energie, zo doe je dat

Gespot nieuws in mei geldzaken en financiering: startups, brokkenpiloten en betaalgedrag

financiering startup scaleup mkb

Gespot in mei: startups, brokkenpiloten, betaalgedrag, zzp en arbeidsongeschiktheid en een oud lelijk muf ding